Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia w przypadku naruszenia obowiązków przez pracownika

Do rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę z winy pracownika może dojść w kilku przypadkach, wymienionych w art. 52 § 1 Kodeksu pracy, tj.:

  • popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem,
  • zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku,
  • ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych.

Ostatnia z przesłanek budzi w praktyce najwięcej wątpliwości, ponieważ jest przez ustawodawcę niedookreślona, powodując konieczność każdorazowego rozstrzygania, czy w danym przypadku zachowanie pracownika stanowi wspomniane ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.

W świetle dotychczasowego orzecznictwa ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych następuje wówczas, gdy działanie (ew. zaniechanie) pracownika nacechowane jest winą umyślną lub rażącym niedbalstwem. Zgodnie bowiem z wyrokiem Sądu Najwyższego: „Naruszenie przez pracownika jego obowiązków z winy nieumyślnej z reguły nie uzasadnia rozwiązania umowy o pracę na podstawie art. 52 KP” (orzeczenie SN z dnia 24 listopada 1998 roku, sygn. akt I PKN 456/98).

Zgodnie z innym wyrokiem, rozwiązanie umowy o pracę w trybie art. 52 Kodeksu pracy (jako nadzwyczajny sposób rozwiązania stosunku pracy) powinno być stosowane przez pracodawcę wyjątkowo i z ostrożnością. Musi być ono uzasadnione szczególnymi okolicznościami, które w zakresie winy pracownika polegają na jego złej woli lub rażącym niedbalstwie, a nie na błędnym przekonaniu o działaniu w interesie pracodawcy (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 czerwca 1997 roku, sygn. akt I PKN 193/97).

Wśród przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika przykładowo wymienić można bezprawną i świadomą odmowę wykonania polecenia, zagrażającą istotnym interesom pracodawcy. Innym ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracowniczych jest nieusprawiedliwiona nieobecność pracownika w pracy. Jednakże samo zaniechanie przez pracownika niezwłocznego powiadomienia pracodawcy o przyczynie nieobecności w pracy, w sytuacji gdy nieobecność ta spowodowana była stwierdzoną zaświadczeniem lekarskim niezdolnością do pracy, stanowi co prawda naruszenie podstawowego obowiązku pracowniczego, ale nie ma cech ciężkiego naruszenia i jako takie nie może stanowić samoistnej przyczyny rozwiązania umowy o pracę z winy pracownika w trybie art. 52 § 1 pkt 1) kp.

Podstawa prawna:

ustawa z dnia 26 czerwca 1974 roku Kodeks pracy

Orzeczenia:

  • wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1998 roku, sygn. akt I PKN 456/1998
  • wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 1997 roku, sygn. akt I PKN 193/1997

Cesja praw a kwestia korekty faktury zaliczkowej

Zgodnie z postanowieniami kodeksu cywilnego co do zasady wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew). Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa. Celem i skutkiem takiego przelewu (cesji) jest przejście wierzytelności na nabywcę i utrata jej przez cedenta – zbywcę. Na skutek dokonania przelewu cedent przestaje być wierzycielem, a staje się nim cesjonariusz. Cesjonariusz nabywa wierzytelność dokładnie w takim zakresie i stanie, w jakim znajdowała się ona w chwili dokonania przelewu. Zmienia się tylko osoba wierzyciela, czyli osoby uprawnionej do żądania spełnienia świadczenia W wyniku cesji w rozumieniu kodeksowym na nabywcę przechodzi ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi, który zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki wiązał go z dłużnikiem. Innymi słowy, stosunek zobowiązaniowy wynikający z umowy nie ulega zmianie, natomiast zmienia się osoba uczestnicząca w nim po stronie wierzyciela.

Zatem w sytuacji, gdy najpierw doszło do wystawienia faktury zaliczkowej, a następnie przeniesiono prawa i obowiązki na inny podmiot, nie trzeba dokonywać korekty faktury zaliczkowej. Zgodnie bowiem z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego: „Dostawca towarów i usług nie jest zobowiązany dokonywać korekty faktury wystawionej w związku z uiszczeniem zaliczki, w sytuacji gdy wyniku zawarcia umowy cesji zmienią się strony umowy po stronie wierzyciela, a zmianie nie ulegnie treść samego zobowiązania umownego” (wyrok z dnia 16 lipca 2014 roku, sygn. akt I FSK 1227/13).

Podstawa prawna:

  • ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny
  • ustawa z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług

Orzecznictwo:

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2014 roku, sygn. akt I FSK 1227/2013