Podatek od nieujawnionych źródeł przychodu

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że “wysokość przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania”. Według dominującego poglądu z dochodami nieujawnionymi mamy do czynienia w sytuacji, gdy ujawnia się wcześniej ukryty przedmiot opodatkowania (czyli dochód), natomiast źródło tego dochodu nie zostało ujawnione. Innymi słowy, dochód jest względnie znany, natomiast nieznane (bo nieujawnione) jest źródło przychodów. Dochody z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach objęte są zryczałtowaną stawką podatku, stanowiącą 75% dochodu. Zastosowana stawka jest niezwykle dolegliwa, a jej celem jest zapobieganie ukrywaniu dochodów w szarej strefie. Warto zwrócić uwagę, że konstrukcja przychodów ze źródeł nieujawnionych lub nieznajdujących pokrycia w źródłach ujawnionych oparta została na przyroście aktywów podatnika oraz na wysokości jego wydatków.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego przez zgromadzone w danym roku mienie rozumie się tak zwany czysty dochód, czyli majątek, którym podatnik może dysponować, po poniesieniu kosztów uzyskania przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, a nie przychód (zob. wyrok z dnia 20 września 2005 roku, sygn. akt FSK 2079/04).

Gdy toczy się postępowanie, to w interesie podatnika leży przedstawienie materiału dowodowego, z którego wynikałoby, że jego wydatki znajdują pokrycie w źródłach przychodu już opodatkowanych lub wolnych od podatku. Jednakże pamiętać należy, że zgodnie z innym orzeczeniem NSA: “Wątpliwości nie mogą być tłumaczone na korzyść urzędu. To urząd powinien udowodnić podatnikowi braki z jego strony pokrycia dokonywanych przezeń wydatków w ujawnionych (zgłoszonych do opodatkowania) źródłach przychodów. Wystarczy, że podatnik uprawdopodobni, że posiadał lub mógł posiadać kwestionowane przez Urząd kwoty pieniędzy” (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 1995 roku, sygn. akt SA/Lu 1929/94). Można w takiej sytuacji żądać na przykład przeprowadzenia dowodu ze świadków, którzy potwierdziliby fakty korzystne dla podatnika.

Orzeczenia:

  • wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2005 roku, sygn. akt FSK 2079/2004
  • wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 26 września 1995 roku, sygn. akt SA/Lu 1929/1994

Podstawa prawna:

ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych

 

Zakres zastosowania i cel umów przedwstępnych

Umowy przedwstępne służą stronom, które dążą do zawarcia określonej umowy w przyszłości, ponieważ z jakichś powodów nie chcą lub nie mogą jej zawrzeć obecnie, a pragną zapewnić sobie jej zawarcie w przyszłości. Osiągnięciu tego celu służy uregulowane w kodeksie cywilnym umowne zobowiązanie do zawarcia oznaczonej umowy, czyli umowa przedwstępna.

Jej celem jest doprowadzić do zawarcia określonej umowy (tzw. umowy przyrzeczonej lub stanowczej). Do tego służy umowa przedwstępna, która nakłada na strony obowiązek zawarcia w przyszłości umowy, którego wykonania można dochodzić – przy zachowaniu określonych przesłanek – na drodze sądowej. Umowa przedwstępna przygotowuje i zapewnia dojście do skutku umowy stanowczej, której zawarcie w danym momencie nie jest możliwe lub aktualnie dogodne, ale strony podjęły już decyzję co do zawarcia tej umowy (istnieje zatem porozumienie co do istotnych jej postanowień). Celem zawarcia umowy przedwstępnej jest zatem stworzenie stanu pewności, że określona, projektowana przez strony umowa zostanie zawarta w przyszłości.

Nie ma w zasadzie przeszkód, by uznać, że umowa przedwstępna może zobowiązywać do zawarcia każdego rodzaju umowy prawa prywatnego, zarówno zobowiązaniowych czy rzeczowych, jak i umów należących do jego innych działów. Umowa przedwstępna może zatem poprzedzać umowy z zakresu prawa autorskiego czy też prawa własności przemysłowej. Powszechnie przyjmuje się za dopuszczalne zawieranie umów przedwstępnych zobowiązujących do zawarcia umowy o pracę.

Umowa przedwstępna, aby być ważna, musi określać wszystkie istotne elementy umowy przyrzeczonej. Jednakże nieważność umowy przedwstępnej nie skutkuje automatycznie nieważności umowy stanowczej. Jednak w sytuacji, gdy świadczenie z umowy przedwstępnej jest niemożliwe do spełnienia, niemożliwość ta rozciąga się także na spełnienie przyrzeczonego kontraktu (tak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 sierpnia 2010 roku, sygn. akt II PK 34/10, dochodząc do wniosku, że: “nie można dochodzić zawarcia przyrzeczonej w umowie przedwstępnej umowy o pracę na czas określony, który już upłynął”). Istotne jest zatem, aby umowy przedwstępne konstruować, mając na względzie nie tylko powszechnie obowiązujące przepisy oraz wypracowaną praktykę, ale i jej podstawowy cel, jakim jest zawarcie w przyszłości umowy przyrzeczonej.

Orzeczenie:

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 sierpnia 2010 roku, sygn. akt II PK 34/2010

Podstawa prawna:

ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny