Koszty uzyskania przychodów w przypadku akcji objętych w zamian za aport

W rozpatrywanej niedawno sprawie Naczelny Sąd Administracyjny zajął się kwestią powstałą na gruncie interpretacji indywidualnej wydanej przez Ministra Finansów. W sprawie chodziło o to, że wnioskująca o wydanie interpretacji planuje przystąpić do spółki komandytowo-akcyjnej jako jej akcjonariusz. W zamian za akcje zamierza wnieść zarówno wkłady pieniężne, jak i niepieniężne, inne aniżeli przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część (czyli tzw. zcp). W związku z tym pojawia się pytanie, w jaki sposób należy ustalić koszt uzyskania przychodu, gdy w przyszłości dokona na przykład odpłatnego zbycia akcji.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 kwietnia 2014 roku, sygn. akt II FSK 2673/13 doszedł do przekonania, że w przypadku akcji objętych w zamian za wkłady pieniężne koszty uzyskania przychodów ustala się w wysokości wydatków poniesionych na objęcie tych papierów wartościowych. Tymczasem jeśli idzie o akcje objęte w zamian za wkład niepieniężny, czyli aport, NSA stwierdził, że na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych sytuacja jest jasna i prowadzi do wniosku, że kosztem uzyskania przychodu jest wartość nominalna akcji z dnia ich objęcia, jeżeli zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część”, a nie historyczna wartość wydatków poniesionych na przedmiot wkładu, jak twierdził Minister Finansów.

Orzeczenie:

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2014 roku, sygn. akt II FSK 2673/2013

Podstawa prawna:

ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych

 

Spełnienie świadczenia przez pozwanego po doręczeniu pozwu

Sąd Najwyższy w formie uchwały (z dnia 26 lutego 2014 roku, sygn. akt III CZP 119/13) zajął się rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego, czy w razie wyegzekwowania w całości wierzytelności na podstawie tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym, który następnie utracił moc na skutek wniesienia sprzeciwu, sąd rozpoznający sprawę powinien zasądzić objętą nim nadal sporną wierzytelność, w sytuacji, gdy w chwili wniesienia pozwu powództwo było zasadnym, czy też oddalić powództwo.

Rozpatrujący sprawę skład Sądu Najwyższego stanął na stanowisku, że: “Jeżeli powód po spełnieniu świadczenia przez pozwanego po doręczeniu pozwu nie cofnął pozwu, sąd oddala powództwo”, mimo iż w chwili wniesienia pozwu było ono zasadne.

Orzeczenie:

uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2014 roku, sygn. akt III CZP 119/2013

Podstawa prawna:

ustawa z dnia 17 listopada 1964 roku Kodeks postępowania cywilnego

Decyzja, od której odwołanie wniesiono po terminie jako podstawa do wystawienia tytułu wykonawczego

Postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że strona może skorzystać z odwołania od nieostatecznej decyzji organu podatkowego wydanej w I instancji. Strona może się odwołać, jeżeli na przykład nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu podatkowego albo z samymi jego motywami. Właściwym do rozpatrzenia odwołania jest co do zasady organ podatkowy wyższego stopnia.

Odwołujący powinien spełnić kilka określonych wymogów określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa. Odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno przede wszystkim zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. Z treści odwołania powinno także wynikać, czy strona domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji, czy też jej zmiany (jeśli tak, to należy podać zakres zmiany).

Odwołanie strona wnosi do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. W sytuacji gdy organ odwoławczy w ramach czynności wstępnych stwierdzi, że terminowi do wniesienia odwołania uchybiono, wydaje ostateczne postanowienie o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Istotne jest, że w ramach wypracowanego orzecznictwa sądowo-administracyjnego każde, nieznaczne nawet uchybienie terminowi do złożenia odwołania jest wiążące organ i niezależne od jego uznania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2003 roku, sygn. akt SA/Bk 271/2003).

W wyroku z dnia 20 marca 2014 roku w sprawie o sygn. akt II FSK 691/2012 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że unormowanie zawarte w Ordynacji podatkowej o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania ma deklaratoryjny charakter. Uprawniony organ stwierdza w nim (posiadającą znaczenie prawne) okoliczność faktyczną uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Podsumowując, decyzja, od której odwołanie nie zostało skutecznie prawnie wniesione, gdyż wniesiono je z przekroczeniem ustawowego terminu zaskarżenia, jest ostateczna i może stanowić podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego bez wydawania postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Orzeczenia:

  1. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2003 roku, sygn. akt SA/Bk 271/2003
  2. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2014 roku, sygn. akt II FSK 691/2012

Podstawa prawna:

ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa

Zaliczka na poczet dywidendy w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

Na gruncie obowiązujących rozwiązań istnieje możliwość wypłaty zaliczek na poczet dywidendy w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. Wypłata jest możliwa, jeśli spełnionych zostanie łącznie kilka warunków. Tylko zapisanie odpowiedniej klauzuli w umowie spółki może upoważniać do wypłaty dywidend zaliczkowych wspólnikom. Jedynym organem władnym do wypłaty zaliczek jest w każdym przypadku zarząd. Zatem jeśli zarząd nie podejmie stosownej uchwały, wypłacenie zaliczki będzie niemożliwe. Ponadto zatwierdzone sprawozdanie finansowe za poprzedni rok obrotowy musi wykazać zysk, a spółka musi posiadać środki wystarczające na wypłatę. Chodzi o to, aby spółka posiadała odpowiednie fundusze potrzebne do wypłaty, przy czym przyjmuje się, że wypłata zaliczki nie powinna prowadzić do sytuacji, w której dana spółka utraci przez wypłatę zaliczki na poczet dywidendy płynność finansową. Wreszcie warunkiem jest, że spółka z o.o. osiągnęła zysk od końca poprzedniego roku obrotowego (za który ma już zatwierdzone sprawozdanie finansowe).

Dywidenda zaliczkowa może stanowić co najwyżej połowę zysku osiągniętego narastająco w bieżącym roku obrotowym. Ta wartość maksymalna może ulec powiększeniu tylko o kwotę celowych kapitałów rezerwowych utworzonych z zysku w celu wypłaty zaliczek. Wartość ta musi zostać pomniejszona o niepokryte straty i udziały własne. Umowa spółki może jednakże stawiać surowsze wymagania i dopuszczać niższy możliwy maksymalny poziom zaliczki na poczet dywidendy (ustalając go na przykład na poziomie 20 czy 30% zysku osiągniętego od końca poprzedniego roku obrotowego).

Warto zwrócić uwagę, że nie ma przeszkód, aby kilkakrotnie w ciągu danego roku wypłacać zaliczkę (oczywiście przy zachowaniu wymienionych powyżej warunków).

Decydując się na wprowadzenie do umowy spółki klauzuli umożliwiającej zarządowi wypłacanie zaliczek na poczet przewidywanych dywidend oraz na etapie podejmowania decyzji o wypłacie dywidendy zaliczkowej, należy zachować szczególną ostrożność. Należy mieć na uwadze, że pomimo prognoz co do przyszłego zysku może się okazać, że spółka nie odnotuje jednak zysku za rok obrotowy, w którym wypłacono zaliczkę (albo odnotuje go w rozmiarze niepokrywającym wypłaconą zaliczkę na poczet dywidendy). Jeśli zatem wypłacono zaliczkę, a zatwierdzone sprawozdanie finansowe na koniec roku obrotowego nie wykaże zysku (albo wykaże zysk, ale w mniejszym rozmiarze niż wypłacona zaliczka), nie ma podstaw do żądania zwrotu od wspólników pobranych zaliczek. Do zwrotu obowiązany jest bowiem wspólnik, który otrzymał wypłatę, ale bądź to wbrew przepisom, bądź to wbrew postanowieniom umowy spółki. W omawianym przypadku dywidenda zaliczkowa pobierana jest na podstawie przepisów prawa i postanowień umowy spółki, wobec czego przyjmuje się, że nie ma podstaw, by żądać jej zwrotu.

Podstawa prawna:

ustawa z dnia 15 września 2000 roku Kodeks spółek handlowych